Mục lục
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương 9
Chương 10

MẮT BIẾC
Nguyễn Nhật Ánh
www.dtv-ebook.com
Chương 1
Hồi còn nhỏ, nhỏ xíu, tôi không có bạn gái. Suốt ngày tôi chỉ chơi với...
mẹ tôi và bà nội tôi. Mẹ tôi rất thương tôi nhưng vì mẹ sợ ba nên ít khi mẹ
che chở được tôi trước những trận đòn của ba tôi. Bà tôi thì lại khác. Bà sinh
ra ba nên ba phải sợ bà. Điều đó thật may mắn đối với tôi.
Hồi nhỏ tôi rất nghịch, ăn đòn khá thường xuyên. Điều đó buộc đầu óc
non nớt của tôi phải tìm cách đối phó với những trận đòn trừng phạt của ba
tôi. Mỗi lần phạm lỗi, hễ thấy ba tôi dợm rút cây roi mây ra khỏi vách là tôi
vội vàng chạy qua nhà bà tôi. Bà tôi thường nằm trên cái sập gỗ lim đen
bóng, bên dưới là những ngăn kéo đựng thuốc bắc của ông tôi. Bà nằm đó,
miệng bỏm bẻm nhai trầu, tay phe phẩy chiếc quạt mo cau với một dáng điệu
thong thả.
- Bà ơi, bà! - Tôi chạy đến bên chiếc sập, hổn hển kêu:
Bà tôi chỏi tay nhỏm dậy:
- Gì đó cháu?
- Ba đánh! - Tôi nói, miệng méo xệch.
- Cháu đừng lo! - Lên đây nằm với bà!
Bà tôi dịu dàng trấn an tôi và đưa tay kéo tôi lên sập, đặt tôi nằm khuất
sau lưng bà, phía sát tường. Xong, bà tôi xoay người lại, nằm quay mặt ra
ngoài.

Lát sau, ba tôi bước qua, tay vung vẩy cây roi, miệng hỏi:
- Mẹ có thấy thằng Ngạn chạy qua đây không?
- Không thấy.
Bà tôi thản nhiên đáp và tiếp tục nhai trầu. Tôi nằm sau lưng bà, tim thót
lại vì lo âu. Tôi chỉ cảm thấy nhẹ nhõm khi nghe tiếng bước chân ba tôi xa
dần.
Những lúc đó, tôi không dám về nhà ngay. Bao giờ tôi cũng nằm lại chơi
với bà. Tôi nằm sấp người trên sập, nũng nịu:
- Bà ơi, bà gãi lưng cho cháu đi!
Bà tôi không bao giờ từ chối yêu cầu của tôi. Bà vừa gãi lưng cho tôi vừa
thủ thỉ kể chuyện cho tôi nghe. Những câu chuyện đời xưa của bà tôi đã nghe
đến thuộc lòng. Bà không có nhiều chuyện. Có bao nhiêu chuyện bà đã kể
sạch sành sanh. Do đó, bà cứ kể đi kể lại mãi những câu chuyện cũ. Tuy vậy,
mỗi khi bà kể chuyện, tôi luôn luôn nằm nghe với cảm giác hứng thú hệt như
lần đầu tiên, có lẽ do giọng kể dịu dàng và âu yếm của bà, bao giờ nó cũng
toát ra một tình cảm trìu mến đặc biệt dành cho tôi khiến trái tim tôi run lên
trong nỗi xúc động hân hoan khó tả. Và tôi ngủ thiếp đi lúc nào không hay,
với trái tim không ngừng thổn thức.
oOo
Lớn lên một chút, ngoài mẹ tôi và bà tôi, tôi có thêm ba người bạn gái. Đó
là hai người chị con bác tôi. Chị Nhường lớn hơn tôi bốn tuổi, đầu nhiều ghẻ
chốc nên lúc nào cũng cạo trọc. Chị Quyên bằng tuổi tôi, da đen nhẻm, quanh
năm chỉ vận mỗi cái quần cộc, không bao giờ chịu mặc áo, mũi luôn luôn thò
lò. Người thứ ba là cô Thịnh, con út của bà tôi. Cô Thịnh bằng tuổi với chị
Nhường. Khi bác tôi sinh con gái đầu lòng thì bà tôi sinh con gái út. Đầu cô

Thịnh cũng cạo trọc như đầu chị Nhường. Trẻ con quê tôi không có lắm trò
chơi như trẻ con thành phố, suốt ngày chỉ nghịch đất nên đứa nào cũng lắm
ghẻ.
Tôi cũng ghẻ đầy đầu nhưng may mắn không bị cạo trọc như chị Nhường
và cô Thịnh. Mẹ tôi cho tôi hớt tóc "ca-rê", nhưng mẹ bảo lão Tứ hớt tóc húi
đầu tôi tới tận ót, phô cái gáy trắng nhởn. Những mụn ghẻ trên đầu khi lành
biến thành sẹo, thời gian không xóa nổi. Lớn lên tôi có thói quen để tóc dài
phủ gáy là do vậy.
Dạo ấy, ông tôi định xây một dãy nhà ngang phía sau nên cho đổ một
đống cát cao nghệu ngay trước sân. Suốt một thời gian dài, đống cát đó là sân
chơi lý tưởng của bốn cô cháu chúng tôi. Chúng tôi suốt ngày bò lê trên cát,
thi nhau đào những đường hầm sâu hút hoặc hoài công xây những tòa nhà cứ
chốc chốc lại đổ sập. Xây nhà chán, chúng tôi lại vốc cát ném nhau. Tôi với
chị Quyên một phe, chị Nhường với cô Thịnh một phe. Chúng tôi ném hăng
đến nỗi cát bay mù trời và chui đầy cả hai tai, mũi, miệng. Tôi sợ cát bay mù
mắt, cứ đứng xa xa, một tay che mặt, một tay vốc cát ném tới. Chị Quyên gan
lì hơn tôi nhiều. Hai tay nắm cát, mắt nhắm tịt, chị xông lên phía trước ném
liên hồi kỳ trận. Chị Nhường và cô Thịnh bị cát ném rát mặt liền kêu thét lên
và bỏ chạy.
Sau những trò chơi ném cát thú vị đó, bao giờ tôi cũng bị ăn đòn. Ba tôi
ban ngày đi làm không có nhà nhưng tối về nghe mẹ tôi kể tội tôi thế nào ba
tôi cũng đem tôi ra xét xử. Thoạt đầu tôi phải đứng nghiêm, hai tay khoanh
trước ngực và miệng lí nhí trả lời những câu hỏi đầy đe dọa của ba tôi. Tiếp
theo, tôi lại phải nghểnh cổ nghe ba tôi luận tội. Thú thật, lúc đó tôi chẳng hề
chú ý mảy may đến những lời răn dạy của ba tôi, đầu óc tôi mãi bận bịu vào
việc đoán xem lát nữa đây tôi sẽ bị đánh mấy roi và thầm mong bà tôi đang đi
chơi đâu đó trong làng sẽ kịp về trước khi xảy ra những chuyện đáng tiếc cho
đứa cháu khốn khổ của bà. Nhưng khác xa với những ông Bụt trong câu

chuyện bà kể, bà tôi chẳng bao giờ nghe được những mong mỏi thầm kín của
tôi. Ít khi bà về đúng lúc. Bà chỉ về khi mông tôi đã hằn những vệt roi khiến
lòng tôi thêm hờn tủi và tôi giận dỗi chẳng thèm trò chuyện với bà.
Không có bà tôi can thiệp, tôi đành phải buồn bã thực hiện nốt phần cuối
cùng của phiên xét xử. Tôi lặng lẽ phủi chân leo lên bộ ván nằm sấp xuống,
mặt áp vào phiến gỗ mát lạnh, quần kéo xuống khỏi mông. Tôi nằm im như
thế, người căng ra, mắt nhắm nghiền. Không hiểu sao tôi luôn luôn tin rằng
khi bị đòn, nhắm mắt lại sẽ ít đau hơn.
Ba tôi vừa đánh vừa đếm. Mặc dù đã chuẩn bị tinh thần, người tôi cứ bị
giật nẩy mỗi khi ngọn roi quất xuống. Ba tôi không học được cách đánh nhẹ
tay như mẹ tôi. Ba đánh đau thấu xương. Hai roi đầu, tôi nghiến chặt răng, cố
không bật khóc. Nhưng đến roi thứ ba thì tôi không kềm giữ nổi. Bao giờ
cũng vậy, đến roi thứ ba là tôi khóc òa.
Tôi vừa nức nở vừa leo xuống đất, chân sờ soạng tìm dép. Khi ngẩng mặt
lên, tôi nhìn thấy một đôi mắt lấp ló ngoài khe cửa. Đó là đôi mắt cô Thịnh.
Khi nãy, hẳn chị Nhường và chị Quyên cũng đứng rình phía ngoài, nhưng
đến khi thấy tôi leo lên ván nằm úp mặt chuẩn bị thọ hình, chắc hai chị em
khiếp đảm bỏ chạy về nhà.
oOo
Làng tôi có một cái chợ tên là chợ Đo Đo. Từ lâu, tên chợ đã thành tên
làng. Lớn lên, tôi đi đâu xa, xưng là người làng Đo Đo, ai cũng biết. Người
làng khác hay nói câu vè "chén Đo Đo là chó đen đen" để ghẹo người làng
tôi. Mãi đến bây giờ, tôi vẫn không hiểu câu đó có ý nghĩa gì hay chỉ là một
câu nói chơi, nhưng hồi nhỏ mỗi khi nghe ai nói như vậy, tôi tức lắm. Tôi cứ
nghĩ người ta bảo mình là chó.
Chợ Đo Đo chỉ họp ban đêm. Ban ngày chợ vắng ngắt, chỉ còn trơ lại cây

bàng già giữa chợ và nhừng căn lều trống trải, ọp ẹp nơi bọn trẻ con thường
tụ tập chia phe đánh nhau.
Sau những lần bị đòn, tôi thường ra đứng một mình ở đầu hè, nhìn xuống
chợ. Tôi đứng đó, buồn bã, cô đơn và rên rỉ như một con chó con. Tôi vừa
xoa cặp mông bỏng rát vừa cảm thấy mình là đứa trẻ bất hạnh nhất trên đời
và tôi cứ để mặc những giọt nước mắt lăn tròn trên má. Những lúc đó, tôi
thường ao ước mình đột ngột chết đi để ba tôi phải hối hận vì đã đánh tôi, để
mẹ tôi phải hối hận vì không dám can ba, và cả bà tôi nữa, bà sẽ vô cùng khổ
tâm vì bà đã trót đi dạo trong một buổi tối quan trọng như vậy. Mọi người sẽ
khóc sưng cả mắt. Nghĩ đến cảnh mẹ tôi và bà tôi khóc than vật vã, tóc xổ rối
tung, áo quần xốc xếch, tự nhiên tôi thấy mủi lòng, không muốn chết nữa.
Nhưng rồi tôi bất giác sờ tay xuống mông và kiên quyết giữ nguyên ý định
trừng phạt mọi người bằng cái chết đáng thương của mình. Dĩ nhiên tôi
không muốn chết hẳn. Chết hẳn như chú Hoan đám ma tháng trước, tôi sợ
lắm. Vợ con chú khóc như ri nhưng chú thì chẳng nghe thấy gì. Chú ngủ, ngủ
hoài và sẽ chẳng bao giờ dậy nữa. Mẹ tôi bảo vậy. Không, tôi không định
chết như chú Hoan. Tôi chỉ chết chừng năm ngày thôi. Lúc ba mẹ tôi, ông bà
tôi và những người thân khóc khô hết nước mắt thì tôi sẽ sống dậy trước sự
hân hoan chào đón của mọi người. Lúc ấy, mọi người sẽ chen lấn giành giật
nhau để được ôm lấy tôi. Ai tôi cũng cho ôm nhưng ba tôi thì không. Tôi sẽ
lạnh lùng hất tay ba tôi ra, bất chấp vẻ đau khổ ánh lên trong đôi mắt ba.
Nhưng dù sao, cuối cùng tôi cũng suy nghĩ lại và để cho ba tôi ôm tôi nhưng
ba sẽ phải là người sau chót được đến gần tôi. Những ngày sau đó hẳn là
những ngày rất tuyệt vời đối với tôi. Tôi sẽ tha hồ vấy bẩn áo quần, tha hồ
nghịch cát, thậm chí chôn cả người trong cát, chỉ chừa hai lỗ muĩ, mà vẫn
không sợ bị đòn. Mải chìm đắm trong viễn cảnh xán lạn đó, tôi quên béng cả
khóc. Trong khi tôi đang nghĩ xem cần phải giở những trò nghịch ngợm gì
nữa với sự tự do quá mức của mình thì tiếng cô Thịnh khẽ vang lên sau lưng:
- Ngạn đứng làm gì đó?

Giọng nói dịu dàng của cô Thịnh kéo tôi về với thực tại. Giấc mơ huy
hoàng biến mất và tôi cay đắng hiểu rằng chẳng làm gì có chuyện nghịch cát
mà không bị ăn đòn, rằng đời tôi sẽ còn đau khổ dài dài. Càng nghĩ tôi càng
buồn tủi và bất giác tôi rơm rớm nước mắt.
Cô Thịnh nhẹ nhàng đặt tay lên vai tôi, hỏi:
- Ba Ngạn đánh Ngạn có đau không?
Tôi nức nở:
- Đau gần chết.
- Để cô xức dầu cho Ngạn nghen!
Tôi khụt khịt mũi và lặng lẽ gật đầu.
Cô Thịnh kéo quần tôi xuống và thoa dầu lên những lằn roi vắt ngang
mông tôi. Hóa ra trước khi đi tìm tôi, cô Thịnh đã bỏ sẵn chai dầu trong túi
áo.
Không hiểu do chai dầu hiệu nghiệm hay do tình thương của cô Thịnh mà
tôi chẳng còn nghe đau đớn nữa. Những ngón tay của cô Thịnh lướt nhẹ trên
da tôi như những cục bông gòn mềm mại.
Xức dầu cho tôi xong, cô Thịnh âu yếm hỏi:
- Ngạn đã hết đau chưa?
Tôi sụt sịt:
- Hết rồi.
- Hết sao Ngạn còn khóc?

Tôi chối:
- Ngạn đâu có khóc.
- Có. Cô thấy Ngạn khóc nè.
Tôi đưa tay quệt nước mắt:
- Đó là khi nãy. Bây giờ Ngạn đâu có khóc nữa.
Cô Thịnh không tin lời tôi. Cô nhìn tôi bằng ánh mắt nghi ngờ nhưng cô
không hỏi nữa. Cô chỉ cầm tay tôi, rủ:
- Ngạn đi xuống chợ chơi với cô không?
Tôi biết cô Thịnh đi chợ chẳng để mua gì. Thấy tôi buồn, cô muốn dẫn tôi
đi chơi vậy thôi. Dĩ nhiên là tôi gật đầu liền. Tôi rất thích xuống chợ. Bao giờ
tôi cũng thích xuống chợ. Tôi có thể lượn lờ hàng tiếng đồng hồ không chán
trước các sạp tạp hóa, mê mẩn nhìn ngắm những vòng xuyến xanh đỏ, những
hộp chì màu luôn luôn có sức thu hút đối với tôi và những viên bi sặc sỡ nằm
chen chúc trong các hộp giấy vuông vức với dáng vẻ hấp dẫn đặc biệt.
Tôi và cô Thịnh len lỏi qua những hàng cá tươi tanh nồng vị biển. Những
người dân miền duyên hải da rám nắng phô hàm răng trắng ởn, mời chào.
Sáng sớm thuyền về, những người buôn cá ở miệt biển thức dậy từ trước, vội
vã xếp cá vào giỏ và thuê xe thồ đi suốt ngày không nghỉ để kịp đem cá đến
phiên chợ đêm quê tôi. Làng tôi là làng núi nhưng ngày nào cũng có cá tươi
là nhờ vậy.
Đi quanh quẩn một lát, tôi lại thấy mình đứng trước các sạp tạp hóa với
những bà lão bán hàng giống hệt bà tôi, miệng lúc nào cũng móm mém nhai
trầu. Tôi đứng đó, mắt dán chặt vào nhừng món hàng xinh xắn và lung linh
đang bày biện trên sạp, lòng dậy lên một nỗi ao ước mơ hồ nhưng cháy bỏng.

Suốt thời thơ ấu dài lâu, các sạp tạp hóa luôn luôn là một thế giới lộng lẫy và
đầy bí ẩn đối với tâm hồn non nớt của tôi. Ấn tượng đó sâu sắc đễn nỗi mãi
đến tận bây giờ, khi tôi đã bước qua tuổi ba mươi, cứ mỗi lần đi ngang qua
một quầy tạp hóa bất chợt nào, tôi không làm sao kềm chế được ý định dừng
chân lại và dán mắt vào tủ kiếng với một nỗi xao xuyến lạ lùng.
Trong khi tôi đang mê mải chìm đắm trong thế giới đầy màu sắc đó thì từ
giữa chợ bỗng vọng lại những tiếng hò reo huyên náo.
Cô Thịnh lắc lắc tay tôi:
- Ngạn ơi, lại đằng kia xem xiếc đi!
Tôi theo cô Thịnh lần về phía tiếng ồn.
Chính giữa chợ, dưới gốc bàng già, giữa một vòng người hiếu kỳ chen
chúc vây quanh, những tay sơn đông mãi võ đang làm trò. Cô cháu tôi phải
loay hoay khá lâu mới vẹt được một khẽ hở chui vào.
Những người bán thuốc dạo cởi trần trùng trục và biểu diễn những trò lạ
mắt. Họ gồng người lên và để cho những thanh mã tấu chém vào. Mặc dù
biết chác rằng họ sẽ chẳng hề hấn gì, những thanh mã tấu chạm vào người họ
sẽ dội ra như chạm vào một khối cao su, nhưng cứ mỗi lần thấy lưỡi thép bén
ngót và lấp loáng ánh đuốc vung lên, tôi đều sợ hãi nhắm tịt mắt lại. Chỉ đến
khi nghe những tiếng xuýt xoa và những tràng vỗ tay rầm rộ vang lên, tôi mới
dám hé mắt nhìn, trống ngực vẫn còn đập thình thịch.
Tôi đã xem đám người mãi võ này làm trò nhiều lần. Họ không ngụ cư cố
định ở một nơi nào. Quanh năm, suốt từ mùa hè đến mùa xuân năm sau, họ đi
lang thang qua các làng mạc, các thôn xóm. Cứ khoảng vài tháng, họ lại đến
vùng tôi một lần. Vẫn dựng lều dưới tán bàng già giữa chợ, vẫn những con
người cũ với những tiết mục cũ nhưng kiểu cách sinh hoạt khác thường và

những màn biểu diễn vừa quen thuộc vừa kỳ bí của họ bao giờ cũng toát ra
một sức lôi cuốn mạnh mẽ khiến vòng tròn người chung quanh mỗi lúc một
dày đặc và những người này, bị thôi miên bởi những phép gồng, những trò
nuốt dao và phun lửa, đã háo hức tháo những cây kim băng cài ngang miệng
túi để móc tiền ra mua những lọ cù là, những chai khuynh diệp, các thứ thuốc
cao và thuốc chữa bệnh thời mạo khác.
Hồi đó, đối với tôi, màn biểu diễn cuối cùng của đám người phiêu bạt này
bao giờ cũng là màn biểu diễn được trông chờ nhất. Sau khi bận rộn và vui vẻ
thối tiền lẻ lại cho vô số người xem nhẹ dạ, một người trong đám mãi võ tiến
về phía chiếc lồng sắt đặt dưới gốc bàng. Anh ta mở nắp lồng và từ trong đó,
một con trăn đốm từ từ chui ra. Nó bò quanh một vòng, vừa trườn vừa uể oải
lắc mình, khiến bọn trẻ con kêu thét lên. Tôi không khóc nhưng hồi hộp bước
lui một bước, tay nắm chặt tay cô Thịnh. Trong lúc đó, người vừa mở nắp
lồng đi lại gần con trăn. Anh ta chìa tay ra và con trăn lập tức trườn lên cánh
tay anh ta. Rồi bằng những động tác uốn éo, nó quấn quanh cánh tay nhiều
vòng, sau đó nó tiếp tục nhoài tới quấn quanh bụng và cuối cùng nó cuộn tròn
quanh cổ người biểu diễn bằng những cú lượn mềm mại nhưng vững chắc.
Tôi nhình sững cảnh tượng trươc mặt như bị thôi miên, lưng nổi đầy gai
ốc, lòng pha trộn những cảm giác khó tả, vừa khiếp đảm lại vừa hân hoan.
Cô Thịnh đứng coi một lát rồi rùng mình bảo tôi:
- Về thôi, Ngạn ơi!
Cô sợ hả? - Tôi hỏi.
- Ừ, trông ghê quá!
Tôi nói:
- Ngạn cũng thấy ghê nhưng Ngạn không sợ. Ngạn đứng coi nữa!

Cô Thịnh kéo tay tôi:
- Thôi, về đi! Khuya rồi! Bộ Ngạn không sợ bị đòn hả?
Lời nhắc nhở của cô Thịnh khiến tôi giật thót và không chần chờ lấy một
phút, tôi vội vã bước theo cô Thịnh lần ra khỏi đám người chen chúc, lòng
đầy tiếc rẻ.
Khi ngước mắt lên, tôi nhận ra bầu trời đã đầy sao. Những vì sao chi chít
chiếm hết mọi khoảng trống và mỗi lúc một tỏa sáng. Trong khi đó, dường
như có ai đã tắt bớt những ngọn đèn dầu lung linh trong chợ. Một số hàng
quán đã dọn về nhà, chỉ còn trơ lại những chiếc chõng tre đang sút dần những
sợi mây buộc.
oOo
Lớn lên một chút nữa, tôi đi học.
Trước đó, tôi đã biết đọc chữ. Ba tôi sắm một quyển vở, thoạt đầu dạy tôi
hai mươi bốn chữ cái, sau đó dạy tới vần xuôi, rồi vần ngược. Mỗi ngày tôi
phải học thuộc một chữ. Tối ba tôi dò lại và dạy thêm chữ mới.
Nhiều hôm mải chơi quên cả học, tối đến tôi chỉ biết ngồi đực mặt ra
trước trang vở. Hỏi năm lần bảy lượt, thấy tôi ấp úng đáp không xuôi, ba tôi
biết ngay là tôi suốt ngày mê chơi, liền nổi dóa cốc cho tôi mấy cái vào đầu.
Thấy tôi ngồi khóc rấm rức, nước mắt nước mũi sì sụt, mẹ tôi hẳn rất xót ruột
nhưng không dám lên tiếng. Những lúc đó, ba tôi phạt tôi bằng cách không
cho tôi đi ngủ. Tôi phải ngồi học tới học lui con chữ tôi đã quên đến tận
khuya lơ khuya lắc.
Ban ngày tôi đã chạy nhảy mệt nhoài, vừa ăn cơm tối xong, hai mắt tôi đã
muốn díp lại, vậy mà lúc này tôi phải ngồi tụng lấy tụng để những con chữ
khúc khuỷu kia đến sái cả quai hàm.

Mắt nhắm mắt mở, tôi ngồi học khổ sở như một tội đồ, ngón tay trỏ đè
vào con chữ đến thủng cả giấy, còn đầu thì gật gà gật gù. Đôi khi tôi thiếp đi,
hồn phiêu diêu vào cõi mộng nhưng miệng vẫn đánh vần theo quán tính. Chỉ
đến khi đầu tôi gục xuống, va phải mặt bàn đánh "cốp" một cái, tôi mới sực
tỉnh và lại vội vã gào giọng đọc thật to.
Nghe tiếng đọc bài ê a giữa đêm khuya của tôi, bà tôi lẹp kẹp bước qua.
Thấy tôi ngồi học một mình, hai mắt nhắm nghiền, đầu gục lên gục xuống...
đánh nhịp, bà tôi giận run người. Bà bước vội lại bàn, cầm lấy quyển vở trước
mặt tôi ném xoạch xuống đất rồi vừa ôm lấy tôi, bà vừa mắng ba tôi sa sả.
Bao giờ bà tôi mắng, ba tôi cũng im re. Ba lẳng lặng trên giường vờ đọc
sách, không dám cãi lại nửa câu, mặc cho bà tôi bế tôi lê và nhẹ nhàng đặt tôi
vào giường trong khi tôi đã ngoẻo cổ ngủ trên tay bà tự bao giờ.
Nhưng dẫu sao, chính nhờ những biện pháp giáo dục khắt khe của ba tôi
mà trước khi bắt đâù đi học, tôi đã đọc thông các mặt chữ, điều mà không
phải đứa trẻ nào cũng làm được.
oOo
Trường tiểu học làng tôi thuở ấy chỉ có bốn lớp, từ lớp hai đến lớp năm.
Vì trường không có lớp một nên đa số trẻ con trong làng khi xin vào lớp hai
đều học qua lớp vỡ lòng của thầy Phu.
Thầy Phu là một thầy giáo làng, mở lớp dạy học trò nổi tiếng, học trò thầy
khi vào trường tiểu học bao giờ cũng đứng nhất. Thầy còn nổi tiếng là người
nghiêm khắc, ưa phạt học trò nên học trò rất sợ thầy, không dám nghịch. Vì
vậy, các bậc cha mẹ trong làng rất thích gởi con đến trường thầy Phu.
Nhà thầy Phu ở kế nhà tôi nên trước khi cho tôi đi học, ba tôi dẫn tôi qua
ra mắt thầy.

Thoạt nhìn thấy thầy, tôi đã sợ. Mái tóc hoa râm chải lật ra phía sau, nụ
cười lấp lánh nhưng chiếc răng bịt vàng và gọng kính lão xệ xuống trên mũi
khiến đôi mắt nom như lồi ra, toàn bộ toát ra vẻ nghiêm nghị, mực thước và
đe dọa.
Suốt buổi, tôi đứng khép nét nơi góc bàn, không dám thở mạnh và bằng
một giọng lí nhí đến tôi cũng không nghe rõ, tôi lúng túng và rụt rè trả lời
những câu hỏi của thầy, lòng chỉ mong cho buổi ra mắt chóng kết thúc.
Thầy Phu có hai người con. Chị Hạnh, khoảng mười lăm, mười sáu tuổi
và thằng Hoà, trạc tuổi tôi. Đến hôm đi học chung lớp với tôi. Sau này tôi còn
biết nó là một thằng bé hung hãn và ngang ngạnh. Tất cả bọn học trò chúng
tôi thường xuyên bị nó bắt nạt. Những trò chơi của chúng tôi luôn luôn bị cắt
đứt bởi sự xuất hiện của thằng Hòa. Nó tước đoạt thẳng tay những viên bi mù
u, những nắp ken đã đổ đầy sáp của chúng tôi và những sợi thun của bọn con
gái, thản nhiên cho vào túi và lững lững bỏ đi. Những nạn nhân chỉ biết ứa
nước mắt nhìn theo.
Không phải bọn tôi không thể làm gì được nó. Bọn tôi thừa sức tóm cổ nó
vật xuống đất và giã cho nó một trận nhớ đời. Nhưng không đứa nào dám
đụng đến nó chỉ vì bởi một lẽ đơn giản, nó là con thầy Phu.
Có lần thằng Toản, một đứa mới vào học, chưa biết oai thằng Hòa, bị
thằng Hòa trấn lột. Toản thoi thằng Hòa một quả trúng quai hàm. Ngay lập
tức, thằng Hòa nằm lăn xuống đất ăn vạ, chân giãy đành đạch. Tụi tôi đứng
coi, sợ xanh mặt.
Thế là thằng Toản bị thầy Phu kêu lên. Thầy bắt nó chụm năm đầu ngón
tay lại rồi dùng cạnh nhọn của cây thước kẻ đánh lên đó. Toản nghiến răng
chịu đau, nước mắt chảy ròng ròng. Chưa hết, sau đó Toản còn bị phạt nhảy
cóc ngoài sân. Trưa nắng chang chang, Toản ngồi chồm hổm, hai tay chống
vào hông và nhảy quanh sân ba vòng y như con cóc.

Toản trợn mắt nhảy, lưỡi thè ra, miệng thở dốc. Đến khi vô chỗ ngồi, mặt
mày nó còn đỏ lơ đỏ lưỡng, nói không ra hơi. Trong các hình phạt của thầy
Phu, nhảy cóc là hình phạt bọn tôi sợ nhất. Thế mà vừa chân ướt chân ráo vào
học, thằng Toản đã bị ngay.
Sau vụ đó, uy phong của thằng Hòa càng tăng gấp bội. Bọn tôi sợ nó một
phép. Còn nó thì tiếp tục bóc lột và hiếp đáp bọn tôi không thương tiếc.
Trong những ngày gian khổ đó, tôi đã làm quen với Mắt Biếc, người bạn
gái đầu tiên trong đời.

MẮT BIẾC
Nguyễn Nhật Ánh
www.dtv-ebook.com
Chương 2
Hồi đó, tôi chưa gọi Mắt Biếc là Mắt Biếc. Tôi gọi nó là Hà Lan, như mọi
người vẫn gọi.
Trong lớp của thầy Phu, mỗi bàn ngồi ba đứa. Tôi ngồi ở bàn chót cùng,
bên phải là Hà Lan, bên trái là thằng Ngọc. Bạn bè thường gọi Ngọc là Ngọc
sẹo, vì nó có cái sẹo to bằng đít chén ở thái dương, tóc không che nổi.
Thoạt đầu, trật tự chỗ ngồi không phải như vậy. Hồi mới vào lớp, tôi ngồi
ở ngoài rìa, kế tiếp là thằng Ngọc, rồi mới đến Hà Lan. Cho đến hôm thằng
Ngọc ị trong quần thì chỗ ngồi đươc. sắp xếp lại.
Hôm đó, đang giờ tập viết, cả lớp đang yên lặng hí hoáy viết bỗng một cái
mùi khủng khiếp tỏa ra cạnh chỗ tôi ngồi. Tôi nhăn mặt, nín thở liếc sang,
thấy Hà Lan đang đưa tay bịt mũi còn thằng Ngọc thì đang ngọ nguậy với vẻ
khổ sở, mặt tái xanh, mồ hôi lấm tấm trên trán.
Trước khi tôi kịp đoán ra chuyện gì thì tụi bàn trên xôn xao quay xuống,
tay đứa nào cũng bịt mũi, còn mắt thì láo liên dò xét. Thấy vậy, mặt thằng
Ngọc chuyển từ xanh qua đỏ và nó cúi gầm mặt xuống bàn.
Ngay tức khắc, một đứa bàn trên đứng dậy tố cáo:
- Thưa thầy, trò Ngọc ị trong quần ạ!
Tin động trời đó khiến cả lớp nhốn nháo. Một số đứa che miệng cười khúc
khích. Những đứa khác nhăn mặt vẻ ghê tởm và nhổ nước miếng luôn mồm.

Còn thằng Ngọc thì nom thật tội nghiệp, đầu nó mỗi lúc một cúi chúi xuống
như muốn chui tọt luôn vào gầm bàn.
Thầy Phu đập thước xuống bàn để vãn hồi trật tự, rồi thầy sai một đứa
trong lớp chạy về nhà thằng Ngọc kêu mẹ nó lên.
Lát sau, mẹ thằng Ngọc tất tả chạy tới với thùng nước và miếng giẻ trên
tay, nách còn kẹp chiếc thau nhôm. Sau khi bế nó ra khỏi lớp, mẹ nó quay
vào chùi rửa, kỳ cọ thật sạch chỗ ngồi nơi nó gây ra tai họa.
Sau ngày xui xẻo đó, thằng Ngọc mắc cỡ nghỉ học liền tù tì ba buổi. Hôm
nó đi học lại, cả lớp đều thấy mẹ nó cầm roi đi phía sau. Không có cái roi đó,
chắc nó bỏ học luôn.
Bữa đó, Ngọc đi vào lớp len lén như rắn mồng năm, mắt nhìn chăm chăm
xuống đất, không dám ngó ngang ngó dọc. Biết nó chưa hết xấu hổ, bọn tôi
không nỡ chọc. Phần khác, bọn tôi sợ thầy Phu. Thầy đe rồi, đứa nào hó hé
về chuyện bữa trươc sẽ bị phạt nhảy cóc năm vòng sân. Nhảy ba vòng, mắt
đã đổ hào quang, nhảy năm vòng chắc xỉu luôn tại chỗ. Nghĩ vậy, đứa nào
cũng ớn.
Cũng như tôi, thấy thằng Ngọc vào, Hà Lan tảng lờ không nhắc gì chuyện
cũ. Nhưng nó không cho Ngọc ngồi gần. Nó bảo tôi và thằng Ngọc đổi chỗ
cho nhau. Tất nhiên thằng Ngọc không dám phản đối. Bây giờ nó chỉ mong
đươc. yên thân.
Thoạt đầu tôi hơi ngần ngừ trước đề nghị của Hà Lan. Tôi sợ phải ngồi
vào cái chỗ kinh hoàng kia. Nhưng trước lời van nài khẩn thiết của Hà Lan,
nhất là trước đôi mắt long lanh lúc nào cũng mở to của nó, cuối cùng tôi đành
phải xiêu lòng. Dù sao thì mẹ thằng Ngọc cũng đã chùi rửa kỹ lưỡng rồi, tôi
tự trấn an như vậy và cảm thấy yên tâm hơn.

Từ đó, tôi ngồi cạnh Hà Lan.
oOo
Hà Lan là một cô bé dễ thương và đặc biệt duyên dáng. Nét duyên dáng
của Hà Lan hoàn toàn bẩm sinh, nó không hề ý thức về những cử chỉ mềm
mại và kiểu cách của mình. Ngược lại, tôi luôn luôn tò mò và thích thú quan
sát những động tác "dễ ghét" của nó. Hà Lan thường đưa tay vén tóc một
cách đặc biệt, nó lắc đầu cho tóc hất qua vai cũng đặc biệt không kém và
những cú liếc xéo của nó bao giờ cũng khiến tôi trố mắt nhìn.
Nhưng sức mạnh chủ yếu của Hà Lan nằm ở đôi mắt. Đôi mắt có hàng mi
dài, lúc nào cũng mở to, hồn nhiên và ngơ ngác. Đôi mắt đó lúc bấy giờ đã
khiến tôi buộc lòng đổi chỗ ngồi với thằng Ngọc và sau này cũng đôi mắt đó
làm khổ tôi ghê gớm. Hồi nhỏ, tôi thích nhìn vào đôi mắt của Hà Lan, soi
mình trong đó, và vẩn vơ so sánh chúng với những viên bi trong suốt, những
viên bi "quí tộc" chỉ có bọn học trò trường thầy Phu chúng tôi - những đứa trẻ
chỉ quen chơi với những viên bi làm từ trái mù u phơi khô thì đó chỉ là những
ước mơ. Lớn lên, đôi mắt của Hà Lan lại gợi tôi nghĩ đến bầu trời và dòng
sông, đến những ước mơ dịu dàng của tình yêu và khi đó tôi không còn đủ
can đảm để nhìn lâu vào đôi mắt nó như ngày xưa thơ dại.
Dù vậy, Hà Lan không phải là cô bé hoàn toàn dịu dàng. Có lúc nó tỏ ra
cực kỳ bướng bỉnh. Nhiều lần, sự ngang ngạnh vô lý của Hà Lan khiến tôi
giận phát khóc, tôi nghỉ chơi với nó cả tuần nhưng rồi sau đó, buồn bã và nhớ
nhung, tôi lại làm lành với nó. Số tôi thế, yếu đuối và dễ mềm lòng ngay từ
nhỏ tôi đã biết thế nào là... khổ vì phụ nữ. Lớn lên, tình trạng càng tồi tệ hơn.
Nhưng bất chấp tính khí thất thường của Hà Lan, tôi vẫn yêu mến nó,
người bạn gái đầu đời của tôi, bằng một tình cảm trong trẻo và ấm áp.
Trước trường thầy Phu, bên kia đường là nhà ông Cửu Hoành, một cơ

ngơi rộng lớn với khoảnh sân rộng lát gạch, hồ nuôi cá và vườn tược bao
quanh. Bọn học trò chúng tôi chẳng biết và cũng chẳng cần biết ông Cửu
Hoành là ai. Chúng tôi chỉ biết trong vườn nhà ông, cách cổng vào làm bằng
những cây hoa giấy uốn cong khoảng mười thước, có một cây thị xum xuê
trái. Bọn tôi thường rủ nhau lẻn vào đó nhặt những trái thị rụng vương vãi
dưới gốc cây. Cây thị già, cao to, khó trèo, nhà ông Cửu Hoành lại có hai con
chó dữ sẵn sàng xồ ra bất cứ lúc nào, vì vậy chẳng đứa nào trong bọn tôi dám
nghĩ đến chuyện trèo lên cây thị.
Có lần, thằng Ngọc đến trễ, những trái thị rụng đã bị bọn tôi vét sạch, nó
đánh bạo bám cây trèo lên. Bọn tôi sợ hãi chạy dạt cả ra ngoài cổng, hồi hộp
đứng nhìn vào. Ngọc vừa trèo lên tới chỗ chạc ba thấp nhất, đang bám cành
cây nghỉ mệt, những con chó nghe động liền chạy túa ra bao vây gốc cây và
đứng ngóc cổ sủa xối xả. Thằng Ngọc ở trên cây run như cầy sấy, mặt tái
mét. Lần đó, ông Cửu Hoành đích thân dắt thằng Ngọc qua trường, méc với
thầy Phu. Dĩ nhiên Ngọc lãnh hình phạt nặng nhất. Nó nhảy cóc ba vòng sân,
tởn tới già.
Trước tấm gương của thằng Ngọc, chẳng đứa nào mơ tưởng đến chuyện
leo trèo nữa. Chúng tôi chỉ nhặt thị rụng. Trưa nào tôi cũng đến lớp thật sớm.
Hễ ăn cơm xong, vừa buông đũa, là tôi tót là khỏi nhà. Nhét dấm dúi chiếc
cặp vào ngăn bàn, tôi chạy ù qua vườn ông Cửu Hoành, vừa lấm lét canh
chừng mấy con chó vừa vội vã nhặt những trái thị nằm lăn lóc trên cỏ. Có khi
tôi phải giành nhau, kể cả đấm đá, với những đứa cũng đến sớm như tôi. Nếu
tôi nhặt thị cho tôi thì tôi chẳng cần tả xung hữu đột làm gì cho u đầu sứt trán.
Đằng này, tôi nhặt thị về cho Hà Lan.
Hà Lan rất mê những trái thị nhưng nó lại sợ hai con chó nhà ông Cửu
Hoành nên không dám bén mảng vào khu vườn như bọn con trai. Tôi phải đi
nhặt thị về cho nó.
Hà Lan không bao giờ ăn ngay. Mỗi khi tôi đưa thị cho nó, nó đều đem bỏ

vào cặp, trái nhỏ thì nó bỏ vào túi áo, chốc chốc lại lấy ra đưa lên mũi hít lấy
hít để.
Tôi nhìn trái thị vàng lườm trên tay nó, nhỏ nước dãi, giục:
- Sao mày không lột ra ăn?
- Để ngửi cho thơm!
Nói xong, Hà Lan bỏ tọt trái thị vào túi áo như để trêu tức tôi. Nhưng
thường thường, Hà Lan không nấn ná được lâu. Trước giờ ra về, bao giờ nó
cũng bóc thị ra và hai đứa tôi cùng ăn. Ăn xong, chúng tôi không quên dán
những mảnh vỏ thị lên bàn rồi ngoẹo cổ nhìn. Những mảnh vỏ thị được bóc
khéo khi dán lên bàn hoặc lên tường trông giống hệt một bông hoa, có khi là
hoa quì, có khi là hoa cúc đại đóa, có khi là một loài hoa không tên nào đó
màu vàng.
Người lớn lẫn trẻ con làng tôi đều thích trò này. Mỗi năm, đến mùa thị
chín, trên những bức vách và những cánh cửa của các ngôi nhà trong làng lại
bỗng nhiên xuất hiện vô số những bông hoa vàng. Những bông hoa này hẳn
nhiên do những tay nghịch ngợm nào đó lén dán lên vào tối hôm trước nhưng
rồi người ta cứ để mãi, chẳng ai buồn gỡ xuống, kể cả chủ nhà, chỉ có thời
gian và mưa gió mới làm chúng tróc đi. Trong thời gian đó, khách đến làng
tôi có cảm giác như đi giữa một rừng hoa mênh mông và vàng rực. Ngay cả
lũ bướm cũng bị lầm. Chúng cứ lượn quanh trước các ngôi nhà từ sáng đến
chiều, mãi đến khi trời sụp tối, chợ Đo Đo đã lên đèn, bấy giờ đói meo và
thất vọng, chúng mới buồn rầu đập cánh bay đi.
oOo
Đằng sau nhà tôi là một khu vườn rộng, trồng toàn chuối. Giữa vườn lẻ loi
một cái giếng đá mốc rêu. Nước giếng đục, chỉ dùng để tưới cây và rửa chân.

Nấu nướng, tắm táp và giặt giũ phải dùng nước giếng làng.
Giếng làng nằm trên con đường đất đỏ chạy ngang cuối chợ, cách nhà tôi
non một dặm đường. Mỗi ngày mẹ tôi phải đi gánh nước từ sớm tinh mơ.
Sáng thức giấc, nằm day trở trên giường, hễ nghe tiếng va chạm leng keng,
tôi biết ngay mẹ tôi đang quảy thùng ra đi.
Mẹ tôi lấy nước ở giếng Cây Duối. Làng tôi còn có một cái giếng khác
nữa, ở xa hơn, là giếng Bổng. Sau này, hai giếng không đủ dùng cho cả làng,
người ta đào thêm cái giếng thứ ba, tức giếng Mới. Giếng Mới tất nhiên phải
mới hơn hai cái cũ, nó là cái giếng xi-măng duy nhất trong làng.
Nhưng nhà tôi trước sau vẫn lấy nước ở giếng Cây Duối. Đó là thói quen
hay sự thủy chung, hơn ba mươi năm sau, nếm trải mọi ngọt bùi và cay đắng
của cuộc đời, tôi vẫn bị ám ảnh bởi câu hỏi vớ vẩn này và không tìm ra câu
trả lời.
Vào những đêm có trăng, tôi thường theo ba tôi xuống tắm ở giếng Cây
Duối. Tôi đứng trên nền giếng trơn rêu, sát ngoài rìa, trần truồng và co ro,
chờ ba tôi dội từng gàu nước. Hồi ấy tôi sợ nhất là màn xát xà phòng. Xà
phòng trên tóc tôi bao giờ cũng chảy vào mắt, cay xè. Mỗi lần ba tôi áp cục
xà phòng lên tóc tôi, tôi đều sợ hãi nhắm tịt mắt lại. Chỉ sau khi dội hàng
chục gàu nước, tôi mới dám nhấp nháy mắt và he hé mở ra. Vậy mà mắt cứ
cay. Lần nào tắm xong, mắt tôi cũng đỏ hoe.
Đi tắm ở giếng làng vào những đêm trăng không chỉ có tôi là trẻ con.
Thỉnh thoảng Hà Lan cũng theo ba nó đi tắm.
Lần nào thấy tôi, nó cũng ngạc nhiên và mừng rỡ kêu lên:
- Ơ, Ngạn kìa!
Tiếng kêu của nó bao giờ cũng khiến tôi sung sướng đến đỏ mặt. Và tôi

nhe răng cười.
Hà Lan cũng tắm trần truồng như tôi. Nó không tỏ vẻ gì xấu hổ gì về
chuyện đó mặc dù nó cố tình không quay mặt về phía tôi. Tôi cũng vậy, tôi
quay lưng về phía Hà Lan và nghe rõ tiếng chân nó đang nhảy loi choi trên
nền giếng vì lạnh. Dù vậy thỉnh thoảng tôi vẫn nghiêng mặt liếc về phía nó,
một lần rồi hai lần và hơn nữa. Tôi cảm thấy xấu hổ về hành động của mình
nhưng tôi không cưỡng được sự thôi thúc mạnh mẽ của trí tò mò. Hà Lan đi
tắm không giống Hà Lan đi học. Người nó đẫm nước và loáng ánh trăng,
nom huyền hoặc và xa lạ. Tôi chảng thấy nó giống chút nào với cô bé vẫn
thường ngồi cạnh trong lớp, thậm chí có lúc tôi chảng thấy đôi chân nó đâu.
Dường như nó biến vào ánh trăng. Những lúc đó, nó không giống nó, nó
giống một giấc mơ hơn.
Tôi mang cảm giác kỳ lạ đó về nhà và nói với bà tôi:
- Con gái cởi truồng khác với con gái mặc quần áo, bà ạ.
Bà tôi giật thót:
- Cháu nói con gái cởi truồng nào?
- Con Hà Lan học chung lớp với cháu ấy mà! - Tôi nghiêm trang đáp Khi nãy đi tắm cháu gặp nó. Nó cũng tắm truồng như cháu. Cháu len lén dòm
nó, thấy nó lạ ghê. Nó như đang bay lơ lửng, bà ạ.
Bà tôi hừ giọng:
- Cháu hư lắm! Lần sau không được như vậy nữa! Ai lại đi dòm con gái
đang tắm!
Tôi ngơ ngác:

- Dòm thì sao hả bà? Cháu dòm...